Al op maandagochtend kwamen we om 7.45 uur bij elkaar bij het binnenzwembad van de school. Met koffers, rugzakken en vol verwachting begonnen we aan de gezamenlijke busreis naar het natuurreservaat. Tijdens de rit werd er al veel gepraat, gelachen en gespeculeerd over de komende dagen.
Na een korte inleiding kregen allen hun kamersleutels en konden zij hun kamers betrekken. De meesten waren ondergebracht in twee- of driepersoonskamers, waardoor er al vanaf het begin een prettige sfeer ontstond
Vervolgens verzamelden wij ons in het leslokaal. Daar werden het natuurreservaat, de geplande onderzoeken en de bijzonderheden van de Heilige Zee toegelicht. Bijzonder indrukwekkend was het ontstaansverhaal van de meren, die elk met een tussenpoos van ongeveer 1000 jaar door een aardval zijn ontstaan.
In de loop van de eerste dag hebben we het terrein verkend. Daarbij zijn de eerste water- en bodemmonsters genomen. Samen hebben we verschillende meetwaarden geanalyseerd en kregen we een eerste indruk van het wetenschappelijk werk in het veld.
Tijdens een wandeling door het natuurreservaat konden talrijke planten, verschillende habitats en het bijzondere landschap van de Heilige Zee worden bewonderd. De hoge temperaturen maakten het werk weliswaar zwaar, maar zorgden tegelijkertijd voor een echt zomerkampgevoel.
.
Op dinsdag stond het hoogtepunt van de hele excursie op het programma: het onderzoek op het meer. Met twee kano’s voeren we samen de grote heilige zee op. Op het water werkten we nauw samen en namen we verschillende taken op ons. In het midden van het meer werden watermonsters genomen op verschillende dieptes. Meter voor meter werden de temperatuur, het zuurstofgehalte, de pH-waarde, de geleidbaarheid en andere waarden gemeten. Daarbij werd duidelijk hoe de omstandigheden in het water veranderen naarmate de diepte toeneemt.
Het was bijzonder boeiend om met de Secchi-schijf te werken. Met behulp daarvan werd onderzocht hoe diep het zonlicht in het water doordringt. Zo konden wij rechtstreeks waarnemen welke betekenis licht heeft voor de fotosynthese en het zuurstofgehalte van het meer.
Na de lunch werden de verzamelde resultaten geanalyseerd. Gezamenlijk werden grafieken opgesteld en werden verbanden onderzocht tussen licht, zuurstof, temperatuur en de trofieniveaus van het meer. De gegevens die de leerlingen eerder zelf hadden verzameld, maakten de theorie uit de les veel begrijpelijker.
De avonden werden gezamenlijk doorgebracht. Sommigen keken naar een film, anderen speelden gezelschapsspelletjes of praatten gezellig bij in hun kamers. Juist deze gezamenlijke momenten buiten de lessen om maakten de excursie voor velen tot een bijzondere ervaring.
Op woensdagochtend werden de kamers ontruimd en de bagage klaargemaakt.
Na het ontbijt begon het laatste onderdeel van het programma: het bestuderen van plankton onder de microscoop. Hiervoor werden watermonsters uit het meer onderzocht. Onder de microscopen konden wij talrijke planktonsoorten waarnemen. Het was bijzonder fascinerend om de vaak onzichtbare levende wezens van het meer plotseling sterk vergroot te zien. De waarnemingen werden bovendien op schermen weergegeven, zodat iedereen de resultaten gezamenlijk kon volgen. Zo maakten we kennis met verschillende soorten fytoplankton en zoöplankton en leerden we welke belangrijke rol deze organismen in het ecosysteem van het meer spelen.
Bijzonder interessant was de ontdekking dat sommige planktonsoorten zelf fotosynthese kunnen verrichten, terwijl andere zich voeden met kleinere organismen. Hierdoor werd duidelijk hoe belangrijk zelfs de kleinste organismen zijn voor de gehele voedselketen van een meer.
Rond het middaguur was het uiteindelijk tijd om afscheid te nemen. Nadat de koffers waren ingeladen, begonnen we aan de terugreis naar Gronau. Tijdens de busrit hebben we nog eens gezamenlijk teruggeblikt op de afgelopen dagen.
De excursie naar de Heilige Zee liet op indrukwekkende wijze zien dat biologie veel meer kan zijn dan alleen lessen in het klaslokaal. Eigen onderzoeken, praktische ervaringen en het gezamenlijk beleven van de natuur maakten van deze drie dagen een bijzondere ervaring.
Naast talrijke nieuwe inzichten nemen we vooral gezamenlijke herinneringen, nieuwe ervaringen en een geheel nieuwe kijk op de natuur mee naar huis.
Door A. Fabio Bayraktar